Akay: Kayseri Şeker'in çiftçileri Avrupa ile yarışır seviyede

Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Akay, Hunat TV’de Ankara Masası programında Genel Yayın Yönetmeni Kürşat Açıkgöz’ün sorularını yanıtladı. Türk çiftçisinin üretim gücüne dikkat çeken Akay, sektörde en büyük sorunun maliyetler olduğunu ifade ederek; “Türk çiftçisi gerçekten takdire şayan. Pandemi döneminde insanların sokağa çıkmaktan çekindiği, birbirinden uzak durduğu bir ortamda, çiftçimiz tarlasına gidip ekimini yaptı ve Türkiye’nin şeker ihtiyacını en iyi şekilde karşıladı. Bu anlamda Türk çiftçisinin üretim konusunda, başarı ve performans açısından herhangi bir eksiği yok. Allah’a şükür, diğer ülkelerin çiftçilerinden geri kalır bir yanımız bulunmuyor. Ancak maliyetlerle ilgili ciddi sorunlarımız var. Siz de yönetici olarak bu sıkıntıları çiftçiye yansıtmamaya çalışıyorsunuz. Bu da önemli bir misyon aslında. Biz de Kayseri Şeker ve Kayseri Pancar Kooperatifi olarak tüm kriz dalgalarına karşı göğsümüzü siper ediyoruz. Bu sıkıntıları çiftçimize en az şekilde yansıtmaya çalışıyoruz. Çünkü çiftçinin kafasını başka şeylerle meşgul etmemesi, tamamen üretime odaklanması gerekiyor. İyi, başarılı ve kaliteli üretim yapması lazım. Bu nedenle çiftçimizin ihtiyaçlarını biz karşılıyoruz. Çiftçi gidip gübreyi kendi başına almaya kalksa, bizim aldığımız kalite ve uygun fiyatı yakalayabilir mi? Aldığı ürünün kalitesini tek tek kontrol edebilir mi? Aynı durum tohum için de geçerli. Biz tohumu yüksek kalitede temin ettiğimiz ve Türkiye’de itibarlı bir kuruluş olduğumuz için, firmalar da bizimle çalışırken gereken özveriyi gösteriyor. Bu sayede uygun fiyatlarla alım yapıp çiftçimize sunuyoruz. Böylece çiftçimiz başka konularla uğraşmadan doğrudan üretime odaklanabiliyor. Pancar üretiminde en önemli noktalardan biri de budur. Sözleşmeli üretim sayesinde çiftçinin hem girdileri temin edilir hem de ürününü satacağı yer konusunda sıkıntı yaşamaz. Ancak bazı bölgelerde sorunlar var. Daha önce de bahsettiğimiz gibi kimyasal tatlandırıcılar ve nişasta bazlı şekerler bunlardan biri. Bir diğeri ise son yıllarda artan açığa ekim. Sözleşme dışında yapılan bu ekimlerin temel nedeni denetim eksikliğidir. Yeterli denetim olsa bu durum ortaya çıkmaz. Açığa ekimle üretilen pancarlar daha düşük fiyatlarla satılıyor ve bazı fabrikalar tarafından kullanılıyor. Bu da hem çiftçimize hem de kurallara uygun üretim yapan fabrikalara karşı haksız rekabet oluşturuyor. Bu nedenle mutlaka önlenmesi gerekiyor” dedi. 

“Bizim çiftçilerimizin performansı oldukça yüksek”

Kayseri Şeker çiftçilerinin üretim performansının Avrupa ile yarışır seviyeye geldiğini belirterek, Türkiye’de pancar üretiminde sulama maliyetlerinin yüksek olduğuna dikkat çeken Başkan Akay, “Kotalı ve sözleşmeli üretim yapan çiftçilerin hakkını korumak büyük önem taşıyor. Biz de bu konuda üzerimize düşeni en iyi şekilde yapmaya çalışıyoruz. Amacımız, çiftçimizin en başarılı şekilde üretim yapmasını sağlamak. Şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki Kayseri Şeker’in çiftçileri Avrupa ile yarışır seviyeye gelmiştir. Diğer bölgeler için bir şey söylemek istemem ama bizim çiftçilerimizin performansı oldukça yüksek. Ancak Avrupa ile rekabet edemediğimiz nokta maliyetlerdir. Biz pancar üretimi için ciddi sulama maliyetlerine katlanıyoruz. Neredeyse pancarın maliyetinin yüzde 30’u sulamadan oluşuyor. Avrupa’da ise bu maliyet neredeyse sıfır. Ayrıca kullandığımız tohumlar da büyük ölçüde dış kaynaklı. Ülkemizin toprak ve iklim yapısına uygun, yerli ve milli bir tohum henüz tam anlamıyla geliştirilmiş değil. Bu nedenle kullandığımız tohumların verim ve şeker oranı Avrupa’ya göre daha düşük kalıyor. Sonuç olarak Avrupa, hem daha yüksek verim elde ediyor hem de daha düşük maliyetle üretim yapıyor. Bu şartlarda rekabet etmemiz oldukça zor. Bu nedenle şeker sektörünün rekabet edebilir bir seviyeye gelmesi gerekiyor. Burada kamunun rehberliği ve desteği büyük önem taşıyor” diye konuştu. 

“İklim şartlarına uygun, verimli pancar tohumu geliştirmeyi amaçlıyoruz”

Kayseri Şeker olarak 2014 yılında kurdukları AR-GE merkeziyle yerli ve iklime uygun pancar tohumu geliştirmeye odaklandıklarını belirten Akay, “Biz Kayseri Şeker olarak bir kooperatifiz. 2014 yılında bir AR-GE merkezi kurduk. Bu merkezin en önemli amacı, ülkemizin toprak ve iklim şartlarına uygun, verimli pancar tohumu geliştirmektir. Ancak bu kolay bir süreç değil. Dünyada bu işi 200 yıllık firmalar yapıyor ve bir tohumun geliştirilmesi ortalama 15 yıl sürüyor. Biz de bu konuda önemli adımlar attık. İnşallah yakında geliştirdiğimiz tohumların tescili için başvuru yapacağız. Bunu milli bir görev olarak görüyoruz ve ciddi maliyetlere katlanıyoruz. Çünkü sektörün sürdürülebilirliği için birilerinin sorumluluk alması gerekiyor. Aksi halde mevcut şartlarla devam edilirse şeker sektörünün geleceği tehlikeye girebilir. Hem dünya ile maliyet açısından ayrışıyoruz hem de kimyasal tatlandırıcılar, nişasta bazlı şekerler ve kontrolsüz üretim gibi sorunlarla karşı karşıyayız. Bu mücadeleyi tek başımıza vermemiz mümkün değil. Bu ancak kamunun desteği, etkin denetim ve kuralların uygulanmasıyla sağlanabilir. Tüm beklentimiz 100 yıllık şeker sektörünün bir 100 yıl daha devam etmesi, çiftçilerimizin mağdur olmaması ve özellikle Orta Anadolu’da pancar üretimine dayalı tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliğidir” şeklinde sözlerini noktaladı.