İş hukukunda bilinmesi gereken haklar: Ücret, tazminat ve sigorta uyarısı

İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkiyi düzenleyerek her iki tarafın da haklarını korumayı amaçlıyor. İş Hukuku Uzmanı Avukat Mustafa Murat Öztalas, özellikle işçilerin sahip olduğu temel haklar ve işverenlerin yasal sorumluluklarına ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.

“İşçinin en temel hakkı ücretidir”

İşçinin en temel hakkının ücret olduğunu belirten Mustafa Murat Öztalas, maaşların zamanında ödenmesinin yasal bir zorunluluk olduğuna dikkat çekti.

“İşçinin en temel hakkı ücret hakkıdır. İşveren ücretleri zamanında ödemekle yükümlüdür. Zorunlu durumlarda en fazla 20 günlük bir gecikme söz konusu olabilir. Bunun dışında ücretlerin gününde ödenmemesi halinde işçinin hukuki yollara başvurma hakkı vardır.”

Sigorta primlerinin eksik yatırılması haklı fesih nedeni

İşverenlerin en sık yaptığı hatalardan birinin maaşın bir kısmını banka üzerinden, kalanını ise elden ödeyerek sigorta primlerini düşük göstermek olduğunu ifade eden Mustafa Murat Öztalas, bunun ciddi yaptırımları bulunduğunu söyledi.

“Maalesef bazı işverenler maaşın asgari ücrete kadar olan kısmını banka üzerinden yatırıp kalanını elden vererek sigorta primlerini eksik gösteriyor. Bu durum tespit edildiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu gerekli idari yaptırımları uyguluyor. İşçiler de hem SGK’ya hem de ilgili mercilere başvurabilir. Ayrıca eksik yatırılan sigorta primleri için de haklarını arayabilirler.”

Kıdem tazminatı için bir yıl şartı

Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için belirli şartların yerine getirilmesi gerektiğini belirten Mustafa Murat Öztalas, en az bir yıl çalışma süresinin bulunduğunu ifade etti.

“Genel olarak kıdem tazminatı alabilmek için işçinin aynı iş yerinde en az bir yıl çalışmış olması gerekiyor. Bunun yanında iş sözleşmesini, İş Kanunu’nda belirtilen haklı nedenlerden biriyle feshetmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanabilir.”

Mobbing, hakaret ve sağlık sorunları haklı fesih sebebi olabilir

Ücretlerin eksik ödenmesi, mobbing, sözlü şiddet ve taciz gibi durumların işçi açısından haklı fesih nedeni oluşturabileceğini belirten Mustafa Murat Öztalas, sağlık nedeniyle de iş sözleşmesinin sonlandırılabileceğini söyledi.

“İşçinin yaptığı iş sağlık durumunu ciddi şekilde olumsuz etkiliyorsa ve bu durum sağlık raporuyla belgelenebiliyorsa haklı nedenle fesih gündeme gelebilir. Örneğin omurga rahatsızlığı bulunan bir işçinin sürekli ağır yük kaldırmasını gerektiren bir işte çalışması sağlık açısından risk oluşturuyorsa bu durum haklı fesih sebebi sayılabilir.”

Evlilik ve askerlikte özel haklar bulunuyor

Kadın işçilerin evlilik nedeniyle, erkek işçilerin ise askerlik sebebiyle iş sözleşmesini belirli şartlar altında feshedebileceğini hatırlatan Mustafa Murat Öztalas, askerlik dönüşünde işe dönüş hakkına da dikkat çekti.

“Kadın işçiler evlilik nedeniyle kanunda belirtilen süre içerisinde iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatına hak kazanabilir. Erkek işçiler ise askerlik nedeniyle iş sözleşmesini askıya alabilir. Askerlik dönüşünde iki ay içinde eski iş yerine başvurması halinde işe alınmaması durumunda üç aylık ücret tutarında tazminat talep etme hakkı bulunuyor.”