Psikolog Ünal: Yaz tatili, çocukların ekran bağımlılığını azaltmak için önemli bir fırsat

Okulların kapanmasıyla birlikte başlayan yaz tatili, çocuklar için dinlenme ve eğlenme dönemi olurken, aileler açısından da ekran kullanımına ilişkin kaygıları beraberinde getiriyor. Psikolog Ceyda Ünal, yaz tatilinde çocukların telefon, tablet ve bilgisayar başında geçirdiği sürenin artmasının doğal olduğunu ancak bu durumun doğru yöntemlerle kontrol altına alınabileceğini belirtti.

Teknolojinin artık yaşamın ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayan Ünal, çocukları teknolojiden tamamen uzak tutmanın gerçekçi bir yaklaşım olmadığını söyledi. Asıl hedefin çocukların teknolojiyle sağlıklı bir ilişki kurmasını sağlamak olduğunu ifade eden Ünal, yaz tatilinde günlük okul düzeninin sona ermesi, boş zamanın artması ve sosyal etkinliklerin azalmasının ekran kullanımını yükselttiğine dikkat çekti.

Hızlı ödül mekanizması ekranı cazip hale getiriyor

Çocuk beyninin gelişim döneminde hızlı ödül sunan uyaranlara karşı oldukça hassas olduğunu dile getiren Ünal, bilgisayar oyunları, kısa videolar ve sosyal medya içeriklerinin sürekli yeni uyaranlar sunarak dopamin salınımını artırdığını belirtti. Bu durumun zamanla kitap okuma, oyun oynama ya da günlük yaşamın sıradan etkinliklerini çocuklara daha az ilgi çekici gösterebildiğini ifade etti. Bu nedenle ailelerin ilk hedefinin ekranı tamamen yasaklamak değil, ekran dışında geçirilen zamanı daha keyifli ve cazip hale getirmek olması gerektiğini söyleyen Ünal, özellikle kitap okuma alışkanlığı olmayan çocuklara yalnızca "Kitap oku" demenin çoğu zaman yeterli olmadığını dile getirdi. Okuma alışkanlığının zorunlulukla değil, zaman içinde gelişen bir beceri ve kültür olduğunu vurguladı.

Ebeveynler çocuklarına örnek olmalı

Çocukların yaşlarına ve ilgi alanlarına uygun kitaplarla buluşturulmasının önemine değinen Ünal, ailelerin her gün kısa sürelerle çocuklarıyla birlikte kitap okumasını önerdi. Ebeveynlerin de kitap okuyarak çocuklarına örnek olması gerektiğini belirten Ünal, çocukların çoğu zaman söylenenden çok gördüklerini model aldığını ifade etti.

Yaz tatili yalnızca ekran ve ders arasında geçmemeli

Psikolog Ceyda Ünal, yaz tatilinin yalnızca ders çalışmak ile ekran kullanımı arasında sıkışan bir dönem olmaması gerektiğini belirterek, çocukların açık havada oyun oynaması, spor yapması, resim çizmesi, kutu oyunlarıyla vakit geçirmesi, ailece yürüyüşlere katılması, yeni hobiler edinmesi ve arkadaşlarıyla zaman geçirmesinin hem bilişsel hem de duygusal gelişim açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

Kurallar tüm aile için geçerli olmalı

Ekran süresinin kontrol altına alınabilmesi için aile içinde net, tutarlı ve uygulanabilir kurallar oluşturulması gerektiğini belirten Ünal, bu kuralların yalnızca çocuklar için değil, mümkün olduğunca tüm aile bireyleri tarafından uygulanmasının çocukların kurallara uyumunu kolaylaştıracağını ifade etti.

Yemek sırasında telefon kullanılmaması ya da günün belirli saatlerinin "ekransız zaman" olarak planlanması gibi uygulamaların aile içinde sağlıklı dijital alışkanlıkların gelişmesine önemli katkı sağlayacağını kaydeden Ünal, ebeveynlerin bu konuda kararlı ve tutarlı davranmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

“Çocukların ihtiyacı yalnızca ekranın kapanması değil”

Çocukların en büyük ihtiyacının yalnızca ekranın kapatılması olmadığını vurgulayan Psikolog Ceyda Ünal, ekranın yerine anlamlı deneyimler koyulması gerektiğini belirtti. Yaz tatilinin sadece dinlenme dönemi değil, aynı zamanda yeni alışkanlıklar kazanmak için önemli bir fırsat olduğuna dikkat çeken Ünal, okunacak ilk kitabın, birlikte oynanacak ilk kutu oyununun ya da ailece yapılacak kısa bir yürüyüşün çocukların ekran dışındaki dünyayı yeniden keşfetmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Ünal, çocukluk döneminde kazanılan alışkanlıkların yalnızca bir yaz tatilini değil, bireyin gelecekteki yaşam biçimini de şekillendirdiğini belirterek, ailelerin yaz tatilini çocuklarıyla kaliteli zaman geçirmek ve sağlıklı alışkanlıklar kazandırmak için değerlendirmesi gerektiğini sözlerine ekledi.